أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
212
قانون ( فارسى )
شراب كممايه و آبكى نيروبخش بخورد . اگر بيمار شكمش قبض است و يبوست دارد ، حبى را كه تركيبش در ذيل آيد بخورد مفيد است . نسخه : سكبينه ، اندران و گاوشير ( جواشير ) هريك يك جزء . بزر كرفس و رازيانهء شامى هريك سه چهارم جزء . همه را درهم بسرشند و از آن حب سازند و بخورند . اگر تنها سكبينه بخورد خوب است ؛ يا سكبينه را با يكى از داروهاى مذكور - برحسب نياز - مخلوط كند و حب سازد و وزن هر دارو - يا وزن دو دارو برابر با وزن سكبينه باشد . و تناول نمايد يبوست شكم از بين مىرود . و اگر داروها همه باهم باشند و از آن حب سازند بيمار كمتوان به وزن يك مثقال و بيمار داراى نيروى كافى دو مثقال تناول نمايد . در اينجا نيز بايد مواظب باشى كه در تجويز دارو چندان زيادهروى نكنى كه بدن بيمار به سستى بگرايد . علاج سوء مزاج سرد و تر كبد در علاج كسى كه به سوء مزاج سرد و تر كبد گرفتار است دستور معالجه چنين باشد كه در ذيل آيد : هر غذا و دارويى كه به بيمار مىدهى و تجويز مىكنى بايد داراى خاصيت گرمىبخشى ، گيرندگى ، لطيفكنندگى و رطوبتگير باشد . اگر تشخيص دادى كه بيمارى سوء مزاج سرد و تر كبد همراه ماده باشد ، آن را پاكسازى كن ! پاكسازى به وسيلهء داروهايى از قبيل : آب ريشهها - كه نيرومند و بسيار اثربخش باشند - يا به وسيلهء كاكنه و يا معجون مسهل اركاغانيس باشد . با اين داروها بيمار را اسهال ده اما نه اسهالى شديد . وسايل معالجه - از دارو و غذا - لطيف و گرمىبخش باشند . غذاى بيمار گوشت سبك همراه ديك ابزارها باشد . بيمار شراب بسيار قوى و خالص و رقيق بخورد اما زيادهروى نكند . حالت بيمار و هنگام معالجه را در نظر داشته باش ! برحسب نياز مىتوانى معجونهاى بزرگ استعمال كنى . همچنين ضمادهاى تحليلبرنده از خارج بر كبد بگذار . فصل دهم كوچكى كبد برخى از مردم كبد كوچك دارند و شايد چندان كوچك كه با كليه همسان باشد . كسى كه كبد به اين كوچكى دارد ، هرگاه غذا مىخورد كبد جايى براى پذيرفتن و نگه داشتن سهميهء غذاى خود ندارد و آنچه را كه معده برايش مىفرستد كبد را در تنگنا قرار مىدهد . از اثر اين بىظرفيتى كبد بندآمدنيهائى در آن ايجاد مىشود و آزار سنگينىرسان و كشيده بهر سو در آن پديد آيد ؛ درنتيجه